«TOЙ – BAZAR. KZ» АЛАҢЫ

 

«TOЙ – BAZAR. KZ» АЛАҢЫ

(Сайтымның жаңа бөлімі)

 

 

Кіріспе ретінде

Құрметті сайт оқырмандары, желідегі азаматтар!

Бүгін танымдық-ақпараттық және жарнамалық бағыттағы осы «ДЕЛДАЛ» атты сайтымның мазмұн-мақсатына толығымен сай келетін жоғарыдағы атаумен жаңа бөлім ашып отырмын.

Өз кезегінде, бұл бөлімнің ашылу мақсаты мен мазмұндық құрылымын төмендегі белгіленген 3 тараудың тақырыптарына сай анықтап отырмын.

 

1. Біріншісінің атауына халқымыздың «ТОЙ — ХАЛЫҚ ҚАЗЫНАСЫ» деген қанатты сөзін алдым. Осы екі-үш ауыз сөзді — қазағымның дархандығы, жайсаң жандылығы, кеңпейілділігі мен жомарттығы, бауырмашылдығы, тағы сол сияқты ерекше бір өзіне тән ұлттық құндылықтарын толығымен сиғызып алған «пәлсәпелік» ұғым ретінде қалыптасқан деуге болады. Ол — қолында барын, жиған-тергенін адамның нәресте болып дүниеге келген сәтінен бастап, бүткіл ғұмыры бойында соның қуаныштарын той-мереке қылып жұртымен бөлісіп отыратын ұлтымның қадырлы қасиеті. Тіпті өмірден өткен сыйлы адамдарының асының өзін мерекеге айналдыратын қазағымды қайтерсің?

Осыған орай, бұл тарауда сондай керемет мағыналы да сан түрлі той-мерекелік салт-дәстүрлері, олардың мазмұны мен атқару рәсімдері және солармен бірге атқарылып жататын өнерлік шаралар туралы жүйелі түрде танымдық мақалалар жарияланып тұрмақшымын.

Сол сияқты, тарауда сайт оқырмандарының және басқа да шығармашылықкер азаматтардың той-мерекелер, салт-дәстүрлер тақырыптарына арналып жазылған туындылары қабылданып жарияланып отырылады.

 

2. Екінші, «ТОЙ-BIZNES» делінген тарауда мүмкіндігінше еліміздің әр өңірінде осындай той- мерекелік шараларды өткізуге кәсіптенген азаматтар мен сол бағытта қызмет көрсететін, қажетті өнімдер дайындайтын арнаулы орындар дерекқорын құру мақсатталып отыр.

Одан ары, тарау сондай қызметтерді күнделікті қажет етуші, тұтынушылар арасын өзара байланыстырып, делдалдық жасайтын онлайндық алаң (платформа) ретінде пайдаланылады.

 

3, Келесі бөлімінде осындай шараларды өткіуге қажет етілетін әр мазмұндағы ХАБАРЛАНЛАРЫУЛАР, ЖАРНАМАЛАР жарияланып отырылатын болады.

 

Осыған орай сайтымда осы функцияларды атқаруға қажетті біраз құрылымдық өзгерістер енгізілді және олар алдағы уақытта да жетілдіріле берілетін болады. Оларды пайдалану тәртібі мен жолдары алдағы парақтарда айтылатын болады.

 

* * *

Құрметті халайық! Айта кететін тағы бір жайт, осындай мазмұн-бағыттағы сайттық дүниелердің қазақстандық интернеттік желісінде бірен-саран екендігі, ал таза қазақ тіліндегі алғашқысы деуге болатындығы.

Соған орай, сайтты байқаған әр азаматымыз, ал тамаша той -мерекелер өткізуді ұйымдастырып, басы-қасында жүретін өнерлі адамдар тіптен де, осы бастаманы қолдайды, пайдаланады деп сенгім келеді.

Ал Оқырмандарымнан осы сайт бөлімінің ашылғанын және алдағы жарияланар жазбалармен әлеуметтік желідегі өз дос-жарандарыңызбен бөлісе отыруларыңды сұраған болар едім!

Бірге болайық, ісіміз сәттілікке жалғассын!

 

* * *

Ал бүгін осы бөлімнің алғашқы жазбалары ретінде «той» ұғымының энциклопедиялық анықтамасын, тойға арналған қазақ ақыны Қадыр Мырзаәлінің шумақтарын, қазақ мақалдары мен «Той базар» делінетін әнші Нұрлан Албанның бейнеклиптерінің бір топтамасын ұсынып отырмын. Танысыңдар

 

Той дегеніміз

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған

Той. Бүгінгі күнгі түсінігімізде бұл сөздің мағынасы — қуанышты жайға байланысты ел шақырылып өткізілетін ырду-дырдулы жиын, ойын-тамаша. «Күн батқан соң-ақ үйде үлкен той басталады» (I.Жансүгіров, Шығ.).

Бір себептен «той» сөзінің төркінін іздестіріп, тарихына барудың да онша ділгерлігі жоқ сияқты. Өйткені, ертедегі түркі жазба ескерткіштерінде де «той» тұлғалы сөз дәл қазіргі мағынасында қолданылған. Тек қазақ тілінде ғана емес, түрікмен, қырғыз, хакас, тува сияқты басқа да түркі тілдеріндеосы тұлға мен мағына сақталған. Іздестіре, зер сала қарағанда мына сияқты мәліметтер де ұшырасып, «той» сөзінің төркіні жөнінде ой салады.

Біріншіден, көне түркі жазба ескерткіштерінде «тойдың» біз білетін — шамадан тыс ішіп-жеу мағынасынан басқа, көңіл тоқтатарлық деректің бірі — оның («той» сөзінің) «жиын, топ» ұғымында қолданылуы.

Екіншіден, тунгус-маньчжур тобына жататын нанай, негидал, орок, орош, ульч, эвен, эвенкі тілдерінде «төй», «туйү» дыбыс құрамындағы сөздер біздің тіліміздегі «қонақ етіп, сыйлау, құрмет көрсету» мағыналарында жұмсалады. Енді осы тілдік деректерді жинастыра келгенде «тойдың» үш түрлі мағынасына тап болып отырмыз.

Біріншісі — қарынды толтыра тамақ ішу. Бұл мағына түркі тілінде қазір де, ерте заманда да қолданылған. Екіншісі—жоғарыда көрсетілген, «жиын, топ». Үшіншісі — тунгус-манчжур тілдеріндегі —«қонақ ету, сыйлау, құрмет керсету». Осы үш түрлі мағынаның бәрі қуанышқа арналған мерекеде кездесетінін түсіндіру артық. Онда жиын, топ та бар, онда құрмет көрсете сыйлау басты қағида, онда жиналған топтың қарын толтыра ішіп-жеуге де еркі мол. Біздің ойымызша, мағына жағынан тығыз байланысты үш «той» тұлғасы бастарын қоса келгенде, қуанышқа арналған мерекенің басты белгілерін құрастырып тұрғандықтан оның да атауын «той» деп тағайындауға тура келген. Осылайша жиналып, бас қосып, ойын-сауық, ішіп-жеммен өтетін, сый-сыяпат көретін қуанышымыз «той» атауын алған.[1]

 

 

Той туралы шумақтар

Қадыр Мырза Әлінің «Той — тамаша пернесінен» алынған.

 

Қызығыңнан қартаймас;

Қазағыңның әулеті.

Дос-жолдастан ортаймас

Дастарханның дәулеті.

 

Саяқ бұлттай көшіпті

Сал-серілер жасында.

Даудың өзін шешіпті

Дастарханның басында.

 

Қарыздар боп қайтыпты

Қазақтарға қайсың да.

Билігін ел айтыпты

Дастарханның басында.

 

Атамыздың асынан

Үлкен емес тақ биік.

Жыланның да басына

Шығарған ол ақ құйып!

 

* * *

Шақырды ма?

Кезінде

Бару, досым, міндет бұл.

Суық түннің өзін де

Май тоңғысыз түн деп біл!

 

Қыз-қырқыннан сын көрсең,

Қызарарсың терлеп бір.

Қай орынға дәл келсең,

Сол орынды төр деп біл! ...

* * *

Қызықтан,

Құмар-сайраннан,

Қолыңнан келсе,

Тартынба!

Жұртпенен бірге жайраңда,

Жұртпенен бірге жарқылда.

 

Біреулер ішер тамсанып,

Ішпесең ішпе, сүймесең.

Жұртпенен бірге ән салып,

Жұртпенен бірге биле сен!

 

Дулатып тойды тамада,

Болмайды, жігіт, бұл айып.

Ойлай да білген адамға

Тойлай да білген лайық!

 

* * *

Бастасаң әнді бір ғажап,

Бүкіл жұрт болып қолдайды.

Өнерсіз жанды бұл қазақ

Қатарына қоспайды.

 

Жігітпен түзде түлеген

Қалайша бір жыр шықпайды?!

Қазақтың ұлттық тілі – өлең,

Өлеңсіз сені ол ұқпайды.

 

Бейтаныс тілде салсаң да,

Болғаны – берсең ән салып.

Жаңыла жаздап қалсаң да,

Тыңдаймыз сені тамсанып.

 

«О баста өнер қонбаса,

Сол үшін тойда күймек пе ер?!»

Күйеді!

Даусың болмаса,

Ортаға шығып билеп бер!

 

Өйтпесең, жұрттың оншама

Көңілі саған толмайды...

Өнерсіз адам болса да,

Өнерсіз қазақ болмайды!

 

* * *

Ауыр

Тойдың өзінде

Азаматтың жүгі тым.

Бір үзіліс кезінде

Бәйбішеңе, жігітім:

«Қатарыңның ең әсем,

Ең сұлуы – өзің!» де.

Демедің бе?

Демесең,

Дәм болмайды сөзіңде.

 

Сөйлегенде қамықпа

Айтпадым деп ұлы сөз.

Қажет кейде халыққа

Ұлы сөздей жылы сөз!

 

 

Той туралы мақал-мәтелдер

Ғаламтор жүйесінен алынған

 

 

 

Нұрлан Албан мен әжелер тобының орындауындағы әндер

«Той базар»

 

"Беу Айдай!

Автор публикации

не в сети 1 день

admin

0
Комментарии: 2Публикации: 93Регистрация: 11-07-2018
Обновлено: 15.07.2019 — 16:24

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *